Organisten en andere kerkelijke gemeenten

[JanRap]

God spreekt ook door woorden op muziek. Dus die conclusie zou ik niet onmiddellijk trekken. En volgens mij is hierover ook een podcast geweest van het ND.

Ik denk dat het probleem vooral is dat in bepaalde (best veel) Gereformeerde Gemeenten de dominees slordig zijn met de liturgie. Ze zoeken geen passende psalmen uit, de organist moet vooral niet teveel tijd in beslag nemen en als hij commentaar heeft op het psalmbriefje dan zegt ergens ds. Labee dat hij daar niet over gaat.

Dat kan in een bepaald geval best zo geregeld zijn, maar als een predikant zijn werk zelf niet goed doet en ook nog eens vindt dat een ander daar niet over gaat, maar natuurlijk wel de uitvoering deels moet doen, dan is het wel begrijpelijk dat een organist liever ergens zijn diensten aanbiedt waar wél zorgvuldig met de eredienst wordt omgesprongen.

En dit is geen uitzondering. Ik schat in dat het overgrote deel van de GG-predikanten minder dan een uur per week besteedt aan het uitzoeken van de psalmen. Daarbij aangetekend dat een groot deel ervan ook maar zeer gedeeltelijk bekend is met de psalmen. De citaten uit het hoofd betreffen bij veel predikanten niet meer dan 20 coupletten.

Dit blijkt ook wel uit het feit dat een belangrijk deel van de ambtsdragers in de GG een heel aantal psalmen niet eens fatsoenlijk mee kan zingen, zie bijvoorbeeld de intrede van ds. Dekker in Berkenwoude. Kortom: in veel gevallen zou ik uit mijn hoofd nog een beter passende liturgie kunnen opstellen.

En als je dan ook nog eens commentaar krijgt van iemand dat je niet goed speelt, terwijl dat de omgekeerde wereld is, dan kan ik wel begrijpen dat mensen kerkpijn krijgen.

Zou door een steeds groter aandeel van liturgie de woordverkondiging niet wat onder druk komen te staan?
Het gaat immers om het Woord? Ja, ook in de psalmen, maar vooral toch om de levende Woordverkondiging?

@ DIA , U heeft een punt. Ik denk aan de boekjes van kerkgeschiedenis. Daar lees je: na de Reformatie werden de kerkgebouwen soberder, en in plaats van dat het altaar het meest in het oog vallend was, kwam de preekstoel omdat het Woord centraal kwam te staan. Maar helaas... ik ben bang dat het orgel een dominerende plaats ging innemen, te beginnen in de grote stadskerken, en later ook in de afgescheiden kerken. De fraaiste instrumenten verrezen, gebouwd door beroemde bouwers. Positief is dat in veel kerken van de afscheiding, ondanks de soms imposante orgels, de liturgie sober is gebleven. Ik denk dat dat ook in Rijssen het geval is?

[Maanenschijn]

Ik ben geen professionele organist. Op het moment dat ik denk een Bachkoraal in de vingers te hebben, gaat het in de kerk toch weer matigjes. Ik ben dus een eenvoudig amateur.

Toch is ook aan mij regelmatig gevraagd elders te spelen en hebben wij ook een organist ‘van elders’ die twee diensten in de maand in onze gemeente speelt.

In veel van onze gemeenten wordt hoogwaardig en kwalitatief orgelspel maar amper gehoord en gewaardeerd. Als je beroepsmusicus bent kan ik begrijpen dat je graag op je niveau wilt spelen en waardering wilt krijgen.

Voor mij persoonlijk ben ik als eerste kerkganger, daarna past organist. Een enkele keer wil ik wel verzuimen om een nabijgelegen kerk uit de brand te helpen, maar liever ben ik in de eigen kerk aanwezig. Primair kom je voor het Woord, als dat niet recht klinkt kunnen muzikale uitdagingen dat niet vervangen.

[Johann Gottfried Walther]

. Uit die categorie vind ik Bas de Vroome een briljant voorbeeld.

Kunt u zeggen wat u goed vind aan zijn orgelspel?
Ik ben verre overtuigd van zijn kwaliteit als organist.

En speelt hij ook niet protestantse gemeenten?

[DDD]

Bedoel je serieus te zeggen dat je niet zo overtuigd bent van zijn kwaliteiten als kerkorganist? Hij speelde nota bene koninklijke bruiloften, dus heel belabberd zal het toch niet zijn.

[JanRap]

. Uit die categorie vind ik Bas de Vroome een briljant voorbeeld.

Kunt u zeggen wat u goed vind aan zijn orgelspel?
Ik ben verre overtuigd van zijn kwaliteit als organist.

En speelt hij ook niet protestantse gemeenten?

Johann Gottfried Walther, Wat ik goed vind aan zijn spel? Lastige vraag. Want daar spelen ook altidj subjectieve factoren in mee. Zal een poging wagen: Zijn technische perfectie en souplesse, zijn brede repertoire keuze, zijn knappe koraalimprovisaties, grote muzikaliteit, zijn aandacht voor de eigentijdse kerkmuziek, mooie synthese tussen verstand en gevoel in zijn spel.

[Hendrikus]

. Uit die categorie vind ik Bas de Vroome een briljant voorbeeld.

Kunt u zeggen wat u goed vind aan zijn orgelspel?
Ik ben verre overtuigd van zijn kwaliteit als organist.

En speelt hij ook niet protestantse gemeenten?

Het is toch niet te geloven... We hebben het over een conservatoriumdocent, een van de toporganisten van ons land, en bovendien een zeer integer mens.
Maar meneer JGW is niet overtuigd van zijn kwaliteiten als organist.

[Konijntje]

Al heel wat jaren valt het mij op dat veel organisten sympathieën hebben voor niet protestantse gemeenten/kerken, of het nu Oudkatholiek, Rooms Katholiek of Anglicaans is.

Heel wat organisten uit behoudende kring (of opgegroeid in behoudende protestantse gemeenten), spelen orgel in zulke gemeenten, laatst kwam er ook weer een voorbeeld langs in de podcastserie Alle registers open,
maar in de praktijk ken ik ook heel wat voorbeelden.

Vanwaar die drang naar niet protestantse gemeenten, ik begrijp dat niet zo goed.

Ik heb die starheid van de gereformeerde gezindte nooit zo goed begrepen. Is het daarom ook niet dat er zo veel kerkverbanden in de reformatorische gezindte zijn? Geen ruimte voor anderen? Ik sta voluit achter de gereformeerde dogmatiek, maar tegelijkertijd ga ik ook het gesprek aan met mensen uit andere kerkverbanden en andere stromingen. Ook bezoek ik hun kerkdiensten in binnen- en buitenland. Zo heb ik genoten van het meerstemmig zingen in Tblisi, maar heb ik met verbazing gekeken naar de heiligenverering in Assisi.

Op ongeveer 18 jarige leeftijd ging ik voor het eerst kerkdiensten begeleiden in een verpleeghuis. Dat waren oecumenische diensten. Ik werd gevraagd door een jongen uit mijn zaalvoetbalteam, waarvan zijn vader in het verpleeghuis speelde. Mijn moeder had dat liever niet, want zij bestempelde dat als "roomse mist". Toch ben ik er gaan spelen en ik heb er nooit spijt van gehad. Ik heb geleerd van de breedte van de kerk en ik werd "als gergemmer" warm ontvangen door zowel de mannelijke pastoor als door de vrouwelijke predikant. Het merendeel van de patiënten en ouderen waren afkomstig uit de PKN. Voor de dienst speelde ik eigenlijk enkel psalmen en bekende liederen. Met regelmaat werd zachtjes meegezongen. Ik vergeet nooit meer die oude vrouw die met tranen in haar ogen zachtjes meezong uit de oude berijming: "Want Gij zijt mijn heil, o Heer; 'k Blijf U al den dag verwachten". Naderhand ben ik ook organist geweest/ geworden in andere kerken die niet behoren tot de gereformeerde gezindte.

Overigens stond er in de Gereformeerde Gemeente waar ik lid was een prachtig orgel. Er waren drie organisten. Je kwam er simpelweg niet tussen. Die drie organisten zijn tegenwoordig na vele jaren nog steeds organist. Ik ben daarom ook voorstander van een tijdelijke benoeming van een organist, zodat ook andere gemeenteleden de kans krijgen om organist te worden.

[Johann Gottfried Walther]

En in de Roomse kerk of de Oudkatholieke kerk zou je ook wel willen spelen Konijntje?

[DDD]

Ik ben zo vaak in gemeenten gevraagd als organist. Maar ik ga sowieso niet spelen in gemeente waar, een prediking is waar ik niet achter kan staan. En waar vrouwen voorgaan.
Dit betrof niet eens niet protestantse gemeentes.
Niet protestantse gemeentes gaat mijn inziens nog wel een paar stappen verder.

Ik zeg niet dat er niet meer aandacht en respect voor goed orgelspel zou mogen en moeten zijn, maar een kerkdienst is ook wel iets anders dan een orgelconcert.

Ik begrijp dat conservatorium studenten beïnvloedt worden. En dat het vaak een proces is maar toch begrijp ik het niet helemaal

@Johann Gottfried Walther, een organist is toch hopelijk in de eerste plaats een gemeentelid? Dat lijkt me toch wel ideaal, dat geeft verbondenheid. De praktijk is echter weerbarstig. Er zijn bijvoorbeeld nogal wat vakman-organisten uit de GG weggegaan. Erg jammer. Hoe kwam dat? Sterke persoonlijkheden? Geen waardering voor hun spel? Geen dienende opstelling? Anderzijds weten we uit de geschiedenis dat Johan Sebastiaan Bach ook recalcitrant was. Hij veroorloofde zich bij de harmonisaties van de liederen allerlei vrijheden en experimenten waardooor de mensen in de war raakten. Een kunstenaar laat zich niet zo gemakkelijk in een keurslijf wringen. Toch zijn er volop voorbeelden van knappe organisten die in de eredienst dienend en boeiend spelen zonder ook maar iets af te doen van hun klassieke muzikale principes. En die door het gros van de kerkgangers worden gewaardeeerd. Uit die categorie vind ik Bas de Vroome een briljant voorbeeld.

Zo eenvoudig is het mijns inziens niet. Ik ben bijvoorbeeld organist in een gemeente met 50/60 mensen. De gemeente is volledig afhankelijk van gastorganisten, en ik ging er sowieso geregeld naar de kerk omdat ik dan op bezoek was. Het is mijns inziens dan goed om zo'n gemeente te helpen. De gemeente is er erg blij mee.

Ook in de GG zijn er kleine gemeenten en evangelisatieposten die afhankelijk zijn van gastorganisten.

Bas de Vroome is heel goed, inderdaad. Gerben Budding heb ik op Nieuwjaarsdag gehoord. Ook heel goed. Houdt veel rekening met de tekstuitbeelding, meer dan volgens de cursus van Sietze de Vries passend lijkt, maar ik vind het heel goed.

Bas de Vroome is een uitmuntend voorbeeld van rekening houden met de gemeente zonder concessies te doen. Een navolgenswaardig voorbeeld. Verder eens dat veel organisten binnen de gezindte die vaardigheid niet zo hebben, en zich om die reden vaak niet gewaardeerd voelen en verkassen naar een andere gemeente. Het lijkt me wat naïef om de schuld daarvan alleen bij wat je noemt 'starre kerkenraden' te leggen. Dat gebeurt te vaak.

Nee, dat doe ik ook niet. Maar de dominees maken er gemiddeld genomen weinig werk van, en veel kerkenraden valt dat kennelijk niet zo op.