Christelijke Gereformeerde Kerken

[Evangelist]

Dat ik niet volmondig ja kan zeggen op de vraag of de ongehoorzame kerken, ware kerken zijn klopt. Maar dat zegt niet dat ik volmondig ja kan zeggen op de vraag of ze een valse kerk zijn. Ook dat kan ik niet, Het is geen wiskunde die we hier bedrijven.

Ik reageer nu even op jou, maar je bent zeker niet de enige die dit zo stelt. Je uitspraak illustreert het grootste probleem op dit moment in de CGK en dan met name bij 'Rijnsburg'. Dat is niet vrouw en ambt, homoseksualiteit of Schriftgezag. Daarom zal ik hier hetzelfde zeggen als ik in de classis heb gezegd, waar ook grote woorden vielen: als wij zelf niet eens meer weten wat echt fundamenteel is in ons geloof, als we zelf niet eens meer kunnen onderscheiden wie broeders en zusters zijn, wat ware en valse kerken, hoe menen wij dan gemeenten te kunnen leiden?

Het probleem is het geestelijk leiderschap. De CGK verdient betere herders. Herders die de héle kudde bijeenhouden, geen herders die de vette en sterke schapen afzonderen uit angst hen te verliezen (Ez.34).

Rijnsburg zal (evenals Hoogeveen) duidelijkheid moeten verschaffen: óf de kerken die afwijken zijn valse kerken, dan is afscheiding noodzakelijk. Of het zijn geen valse kerken, maar dan vervalt de grond onder Rijnsburg en roepen zowel Schrift als belijdenis op om de eenheid niet te verbreken. Want alleen een valse kerk (c.q. vals kerkverband) wettigt afscheiding. Van een ware kerk scheid je je niet af, die draag je en die reformeer je van binnenuit. Leiders die daar twijfel over laten bestaan - terwijl ze gemeenten ondertussen wel meenemen in allerlei keuzes - sturen gelovigen de mist in. Naar zulke leiders zouden gemeenten niet zomaar moeten luisteren.

Dit raakt mij echt tot in het diepst van mijn vezels. Vooral ook omdat we totaal niet in de gaten lijken te hebben welke gevolgen dit heeft op met name jonge generaties in de kerk. Juist dat wat we wensen te behouden, zullen we gaan verliezen.

P.S. @Huisman, ik begrijp je terughoudendheid om broeders en zusters 'vals' te noemen. Maar die schroom zou ons juist tot het bewaren van de eenheid moeten bewegen, niet tot afscheiding.

Onder dit betoog ligt de veronderstelling dat scheiding pas gerechtvaardigd is bij het onderscheid 'waar' en 'vals'. In de afgescheiden traditie is echter al snel gesproken over 'graden van zuiverheid', maar dat terzijde.
Ik denk dat het ook niet onze taak is om personen ware of valse christenen te noemen; wel dat besluiten van kerken bewijzen kunnen zijn van het afwijken van Schrift en belijdenis. Dan komen we opnieuw op het punt van de omgang met de Schrift. Die is hier inderdaad in het geding; die geluiden hebben ter synode ook echt wel geklonken, en sporen daarvan zijn ook in de aanvaarde meerderheidsrapportage te vinden.
Dat is overigens geen zaak van vandaag of gisteren, maar die veranderde omgang met de Schrift is al decennia te beluisteren in de prediking. Daar is langzamerhand het fenomeen 'gesloten kansels' vandaan gekomen, omdat plaatselijke kerkenraden of niet meer geconfronteerd wilden worden met substantiële aandacht voor de diepe ellende waarin we als mens gekomen zijn, ook verbondskinderen, en de godloosheid van ons bestaan. Of dat men anderzijds de gemeente wilde bewaren voor sterk verbondsmatige prediking waarin de noodzaak en het wonder van wedergeboorte, maar ook de wijze waarop de Heere dat bevindelijk werkt in het hart, niet meer gehoord werd.
Ik wil maar zeggen: dáár en toen had dat gesprek moeten plaatsvinden (pak 'm beet zo'n dertig, veertig, vijftig jaar geleden). Toen zijn er wel veel discussies gevoerd, o.a. over gezangen, maar een diepteboring naar het fundamentele probleem is nauwelijks gedaan, zowel niet door 'Rijnsburg' als niet door 'Hoogeveen'. Voor dat gesprek is het nu te laat...

Verder merk ik in je betoog ecclesiologisch een sterk hervormde manier van denken. Ik heb daar respect voor, al deel ik die kerkvisie niet. Maar met de maat waar je nu mee mee, zul je de voortzetting van de CGK in 1892 toch ook moeten veroordelen als een gebeurtenis die is georganiseerd door 'leiders die mist opwerpen'. Hetzelfde geldt m.i. voor de Afscheiding van 1834. Je mag daar tegenwoordig nauwelijks nog dankbare woorden over spreken. Maar bij de herdenking van een eeuw Afscheiding was er door de landelijke CGK een 'eeuwfeest' georganiseerd. Met bussen trokken vele kerkgangers (CGK'ers) naar een landelijke herdenking op 18 okt. 1934 te Utrecht (eerder ook op 15 okt. 1934 te Ulrum), waarop in lange toespraken nog eens duidelijk werd gemaakt wat de beginselen van de Afscheiding waren, waarom de CGK nog steeds als apart kerkverband bestond (en bestaat). De titels van de toespraken zeggen genoeg: ''k Zal gedenken!', 'Kleine en toch grote kracht', 'Aarden vaten', 'De Afscheiding - een geloofsdaad', De Afscheiding - een werk Gods!', 'Onze gedenkzuil', 'De vader der Afscheiding en de handhaving onzer belijdenis', 'Gedenken en bewaren'. Met weemoed lees je dit soort toespraken. Want hierin ligt toch echt de bestaansreden en daarmee de bestaansgrond van de Christelijke Gereformeerde Kerken. Als dat wordt losgelaten in de prediking en praktijk, rest er maar één ding: het kerkverband geheel en al opheffen.

Uit de laatste toespraak (van ds. L.H. van der meiden) citeer ik een stukje:
"Geliefde broeders en zusters, er is op dezen gedenkdag iets van een stem des gejuichs en des geweens in ons, een klaagzang en loflied in één accoord, zoodat de ééne stem niet goed van de andere onderkend kan worden (Ezra 3: 12, 13). Er is een heilig lachen bij het gedenken der groote daden Gods en een weenend smeeken bij het gedenken der gevangenen Zions en het zaaien met tranen waartoe deze tijd bijzonder roept (Psalm 126). Er is een lofzang in ons hart, als wij gedenken, hoe de Heere Zijne heerlijkheid openbaarde in de tenten der Afscheiding, Zijn zegen gaf in de schuren en stallen, maar er is ook in ons een smart, een treuren over de breuk Zions, gelijk Mozes treurde in de tent, afgescheiden van het leger (Exod. 33 en 34). (...)
Wij moeten blijven bij het Credo der Afscheiding, het credo der souvereiniteit Gods en der verkiezing; het credo van den staat des doods en van den mensch en van het werk van Christus en des Geestes, noodzakelijk tot zaligheid; het credo van de Bijbelsche verbondsleer, zooals Jezus en de Apostelen ons leerden (Joh. 15; 1 Cor. 10, enz enz.)
Zoo dringt het gedenken tot danken en bewaren. (...) De Heere verloste Zijn volk en reformeerde Zijn Kerk. De kracht van het Kruis bleek, de werking des Geestes werd heerlijk openbaar, ten spijt van al het menschelijke, dat ook den vaderen der Afscheiding aankleefde. Wij moeten het pand, dit Credo der Afscheiding bewaren (1 Tim. 6: 20). Wij moeten de wacht betrekken bij de leer, die naar de Godzaligheid is en wij moeten een afkeer hebben van alle valsche wetenschap, van elke dwaling ook; ook van alle onbijbelsche interpretatie der confessie. Wakers en wachters moeten wij zijn in getrouwheid en gehoorzaamheid. (...) In 1892 is een klein gedeelte getrouw gebleven aan het Credo der Afscheiding. Dit pand moeten wij bewaren. Heilig houden. (...) Dit moeten wij ook verstaan voor eigen leven. Ds. De Cock legde nadruk op het persoonlijk kennen en beleven der waarheid. Hij waarschuwde in zijn inleiding op de Canones tegen het genoeg hebben aan een dood geloof, aan het kennen en toestemmen der gereformeerde leer. vergeten ook wij dit niet. Wij waarschuwen ook tegen deze dingen; wij waarschuwen ook tegen de misleidende verbondsleer, maar kennen wij de leer der Godzaligheid in haar kracht en beleven wij die in de vreeze Gods? Laten wij onze wegen doorzoeken en ons afvragen of wij door den wederbarenden Geest een nieuwe mensch zijn geworden, door het geloof Christus zijn ingelijfd en wandelen in Christus. Dan bewaren wij het pand ons toebetrouwd als rechte zonen en dochteren der Afscheiding! Geve de God aller genade, dat de gevelsteen dezer dagen in het Kerkgebouw onzer Kerk te Ulrum geplaatst, waarin het woord uit Timotheüs ("Bewaar het pand") gebeiteld is, nooit tegen ons en onze kinderen getuige."

Quis non fleret - als we bedenken hoe ver we hier in de praktijk vandaan zijn.

[MidMid]

Dan het punt dat ik steeds naar voren breng: zelfs als de synode niet uitspreekt of deze zaak wel of niet bij het wezen van de kerk hoort, en/of het fundament van het kerk-zijn raakt, dan nog doet dat er bij landelijke besluiten op zo'n gewichtig thema in het geheel niet toe. Het feit dat de breedste vergadering zich hierover (op verzoek!) heeft uitgesproken én daarbij heeft aangegeven dat dit een zaak is waarover eenheid binnen het geheel dient te zijn, geeft al aan dat afwijkingen daarvan zonder meer niet kunnen bestaan.

Even dacht ik dat we elkaar zouden raken, maar toch zeilden we weer langs elkaar. Volgens mij passeren wij elkaar in de quote hierboven.

Wanneer een GS niet duidelijk uitspreekt dat het hier om een fundamentele zaak gaat en wanneer niet onomwonden wordt gezegd of iets nog wel of niet meer zich beweegt binnen een gereformeerd Schriftbeschouwen en belijden, is er geen grond om een eenzijdig besluit aan het geheel op te leggen. Dan is het niet meer dan logisch dat een deel zich ongehoord voelt.

Hier scheerden we dus niet langs elkaar, want dit is nu juist het springende punt. Hier denken wij totaal anders over! Elke synode neemt talloze besluiten die voor het geheel gelden. Dat heeft niets te maken met 'eenzijdig aan het geheel opleggen', maar met de wijze waarop we vanuit de Schriften samen kerk zijn (zie rapport kerk-zijn). Deelname aan het kerkverband betekent bij voorbaat dat je een stukje plaatselijke zelfstandigheid overdraagt aan de meerdere vergaderingen. Op andere punten ben je vrij. Wderkerig geniet je de voorrechten van het kerkverband, maar mag ieder er op vertrouwen dat je je in alles houdt aan wat gezamenlijk is besloten. Op dit punt ligt nu juist de fundamentele vertrouwensbreuk, en de impasse. (Ik ga maar even voorbij aan 'zich ongehoord voelt'; want kerkelijke gevoelens moeten wel gestoeld zijn op feiten. Ze zijn namelijk wel degelijk gehoord, uitgebreid gewogen, maar niet gehonoreerd. Dat is wat anders dan niet gehoord.)

Dan is het dus niet 'we hebben een uitspraak gedaan voor het geheel en daarvan mag je niet afwijken'. Wanneer de ander met een beroep op de Schrift meent anders te moeten, dan moet je als GS je daartoe verhouden (ongeacht of je al jaar en dag de procedure anders inricht ed.).

Nee, dat is werkelijk de omkering van de werkelijkheid. Over die procedure is vooraf over nagedacht; het vloeit zelfs vrij rechtstreeks voort uit het rapport kerk-zijn dat we op déze wijze revisieverzoeken behandelen. Wil je voortaan op een andere wijze revisieverzoeken behandelen, dan dien je daartoe eerst een principebesluit te nemen ter synode. Niet aan de hand van een concrete casus, want dan verander je de spreekwoordelijke spelregels tijdens het spreekwoordelijke spel.

Een gemeente is vrijwillig toegetreden tot een bepaald verband, waarbinnen op grond van de Schrift en de belijdenis een geestelijke orde is. Als er om welke reden dan ook een situatie ontstaat, na heel veel gesprek en overleg en besluiten en afgewezen revisieverzoeken, waarbij die plaatselijke gemeente meent besluiten te moeten nemen die haaks staan op wat door het geheel kan worden gedragen, dan dient zo'n gemeente eerlijk te zijn en te zeggen: 'Dan moeten wij niet dit verband onder ondragelijke spanning brengen door onze plaatselijke keuzes en gaan wij op zoek naar een verband waar wij met onze keuzes wél passen.'

Overigens toon je met de zin "dan moet je als GS je daartoe verhouden" aan dat de huidige toepassing van art. 31 van de kerkorde inderdaad stuk is. Vertaal het hele besluit over vrouw in ambt maar even naar de afdrachten voor de emerituskas, terwijl grote gemeenten jaar en dag steunen en kreunen onder de grote financiële last daarvan en die gelden graag zouden inzetten voor het plaatselijke evangelisatiewerk bijvoorbeeld. Kunnen deze gemeenten ook met recht zeggen dat 'ze zich niet gehoord voelen', nu er niets aan die afdrachten is veranderd? En nu de synode jaar na jaar bij dat afdrachtenbesluit niet heeft aangegeven of zich dat wel of niet meer beweegt binnen een gereformeerde Schriftbeschouwing en belijden, en ze hebben besloten om dat toch 'eenzijdig aan het geheel op te leggen'? En zal een GS zich maar gewoon 'moeten verhouden' tot die gemeenten die blijvend weigeren de afdrachten te betalen?
Nee, natuurlijk niet! Die afdrachten dienen gewoon betaald te worden, want dat is bij meerderheid besloten. Ik bedoel maar te zeggen: met deze wijze van redeneren kun je niet gezamenlijk kerk zijn binnen het presbyteriaal-synodale stelsel. (@Middenrefo: Dat verbindingsstreepje zegt overigens niets over de rangorde; het is nevenschikkend op alfabetische volgorde.)

Het wordt wel heel ingewikkeld als we elkaar ook missen op het punt waar we langs elkaar gaan...

Het is nogal een behoorlijk verschil om het vergelijk met omslagen te maken (overigens terloops hier gaat het weer om geld).
Stel dat jij mij zou zeggen 'op grond van de Schriften - bewegend binnen het gereformeerd belijden - meen ik dat een deel van de kerken minder moet betalen'. Dan ben ik er niet met te antwoorden 'wij hebben onderzoek gedaan en de Schriften geven op voldoende andere plaatsen aan dat lasten gezamenlijk werden gedragen.' Wil jij je echt gehoord weten, heb ik de taak en opdracht om vanuit de Schriften te laten zien waarom we dan juist die lezing eenzijdig opleggen aan het geheel.

[MidMid]

Dan komen we opnieuw op het punt van de omgang met de Schrift. Die is hier inderdaad in het geding; die geluiden hebben ter synode ook echt wel geklonken, en sporen daarvan zijn ook in de aanvaarde meerderheidsrapportage te vinden.

Waarom is het zo moeilijk om te erkennen dat geen enkel besluit dit zo heeft uitgesproken?
Op de GS klonken veel meer geluiden. Dus dit ene was dan een geluid te midden van andere geluiden.

[Evangelist]

@Evangelist: Wat moet/kan er gebeuren als iemand werkelijk overtuigd is dat de synode zich vergist in de uitleg van de Schrift?

Dan is er eerst de weg van revisie. Wanneer men daar dan geen 'gelijk' krijgt, rest niets anders dan ofwel deze 'vergissing' dragen, of vertrekken wanneer men dat in geweten niet kan.

Ik vind de vraag van rhadders ook scherp:
Beweegt Rijnsburg zich niet feitelijk naar een de facto afscheiding zonder de fundamentele vraag te beantwoorden of afwijkende gemeenten valse kerken zijn. Van een valse kerken mag je afscheiden, maar anders toch niet?

Daar heb ik zojuist met een lange post al antwoord op gegeven. Er zijn meer grijstinten tussen waar en vals. Bovendien: wie zal het ultieme oordeel hierover kunnen vellen. Er zijn wel graden in zuiverheid. Maar wanneer de Schrift in het geding is, terwijl een ander deel dat totaal niet vindt, dan is er een impasse. Toch weer even terug naar de kerkordelijke werkelijkheid: als er in de praktijk zoveel afwijkingen zijn van wat gezamenlijk besloten is, dan is er ook gewoonweg een onveilige situatie ontstaan die in principe elk meerderheidsbesluit kan gaan raken. Dat geeft een diepe vertrouwensbreuk. Dus zelfs zonder een ultieme uitspraak over waar en vals te doen, kan er dan al een situatie zijn waarin je uiteen gaat.

De kwestie 'waar' en 'vals' kan ook wat minder abstract gemaakt worden: zou ik mijn kinderen kunnen of willen toevertrouwen aan de prediking en de geestelijke lijnen in gemeente A of B. Mijn antwoord is dat ik dat niet zondermeer zou kunnen of willen in elke CGK.

[Evangelist]

Dan komen we opnieuw op het punt van de omgang met de Schrift. Die is hier inderdaad in het geding; die geluiden hebben ter synode ook echt wel geklonken, en sporen daarvan zijn ook in de aanvaarde meerderheidsrapportage te vinden.

Waarom is het zo moeilijk om te erkennen dat geen enkel besluit dit zo heeft uitgesproken?
Op de GS klonken veel meer geluiden. Dus dit ene was dan een geluid te midden van andere geluiden.

Waarom is het zo moeilijk om te erkennen dat ik dat al 100 keer heb gezegd? Maar dat het ook een feit is dat er een meerderheidsrapport aanvaard is, en dat dit daarmee ook jouw rapport is geworden.

[Evangelist]

Het is nogal een behoorlijk verschil om het vergelijk met omslagen te maken (overigens terloops hier gaat het weer om geld). Stel dat jij mij zou zeggen 'op grond van de Schriften - bewegend binnen het gereformeerd belijden - meen ik dat een deel van de kerken minder moet betalen'. Dan ben ik er niet met te antwoorden 'wij hebben onderzoek gedaan en in de Schriften geven op voldoende andere plaatsen aan dat lasten gezamenlijk werden gedragen.' Wil jij je echt gehoord weten, heb ik de taak en opdracht om vanuit de Schriften te laten zien waarom we dan juist die lezing eenzijdig opleggen aan het geheel.

Ik maak ernstig bezwaar teen de term "eenzijdig opleggen", zoals je die nu opnieuw gebruikt. Een synodebesluit is geen "eenzijdig opleggen".

Nu je punt: Zeker, die taak is er om vanuit de Schriften dat aan te tonen! Helemaal met je eens! Laat dat nu juist gebeurd zijn in het rapport vrouw in ambt (2022) en in het aanvaarde meerderheidsrapport m.b.t. de revisieverzoeken (2025). Dat dit de ander niet heeft overtuigd, mag waar zijn, maar dat betekent nog niet dat het niet gebeurd is. Als je dan tegenover elkaar blijft staan en het voor beide een gewetenskwestie is, dan houdt het eenvoudigweg op.

[MidMid]

Het is nogal een behoorlijk verschil om het vergelijk met omslagen te maken (overigens terloops hier gaat het weer om geld). Stel dat jij mij zou zeggen 'op grond van de Schriften - bewegend binnen het gereformeerd belijden - meen ik dat een deel van de kerken minder moet betalen'. Dan ben ik er niet met te antwoorden 'wij hebben onderzoek gedaan en in de Schriften geven op voldoende andere plaatsen aan dat lasten gezamenlijk werden gedragen.' Wil jij je echt gehoord weten, heb ik de taak en opdracht om vanuit de Schriften te laten zien waarom we dan juist die lezing eenzijdig opleggen aan het geheel.

Ik maak ernstig bezwaar teen de term "eenzijdig opleggen", zoals je die nu opnieuw gebruikt. Een synodebesluit is geen "eenzijdig opleggen".

Nu je punt: Zeker, die taak is er om vanuit de Schriften dat aan te tonen! Helemaal met je eens! Laat dat nu juist gebeurd zijn in het rapport vrouw in ambt (2022) en in het aanvaarde meerderheidsrapport m.b.t. de revisieverzoeken (2025). Dat dit de ander niet heeft overtuigd, mag waar zijn, maar dat betekent nog niet dat het niet gebeurd is. Als je dan tegenover elkaar blijft staan en het voor beide een gewetenskwestie is, dan houdt het eenvoudigweg op.

Rondom het thema vrouw en ambt is de andere lezing weliswaar met vragen omgeven, maar niet afgewezen als zijnde een foutieve lezing. Daar is dus wel degelijk één lezing verabsoluteerd en nadien opgetrokken tot een zaak van Schriftgezag en van belijden. Dan mag je moeite hebben met mijn kwalificatie van eenzijdigheid. Maar ik kan dat moeilijk anders zien en anders beoordelen.

Het revisierapport heeft niet aangetoond waar de minderheidslezing of de revisieverzoeken Schrift ondermijnend zijn of waar het gereformeerde belijden in het geding is. Zoals vele pagina's terug al is betoogd, was het mij een lief ding waard geweest wanneer de GS de minderheid had verplicht zich te verhouden tot het rapport van de meerderheid en ook andersom. Dan heb je in ieder geval een poging tot gesprek over en weer. Het waren nu vooral weer de eigen argumenten die ten berde gebracht werden.

[huisman]

Dat ik niet volmondig ja kan zeggen op de vraag of de ongehoorzame kerken, ware kerken zijn klopt. Maar dat zegt niet dat ik volmondig ja kan zeggen op de vraag of ze een valse kerk zijn. Ook dat kan ik niet, Het is geen wiskunde die we hier bedrijven.

Ik reageer nu even op jou, maar je bent zeker niet de enige die dit zo stelt. Je uitspraak illustreert het grootste probleem op dit moment in de CGK en dan met name bij 'Rijnsburg'. Dat is niet vrouw en ambt, homoseksualiteit of Schriftgezag. Daarom zal ik hier hetzelfde zeggen als ik in de classis heb gezegd, waar ook grote woorden vielen: als wij zelf niet eens meer weten wat echt fundamenteel is in ons geloof, als we zelf niet eens meer kunnen onderscheiden wie broeders en zusters zijn, wat ware en valse kerken, hoe menen wij dan gemeenten te kunnen leiden?

Het probleem is het geestelijk leiderschap. De CGK verdient betere herders. Herders die de héle kudde bijeenhouden, geen herders die de vette en sterke schapen afzonderen uit angst hen te verliezen (Ez.34).

Rijnsburg zal (evenals Hoogeveen) duidelijkheid moeten verschaffen: óf de kerken die afwijken zijn valse kerken, dan is afscheiding noodzakelijk. Of het zijn geen valse kerken, maar dan vervalt de grond onder Rijnsburg en roepen zowel Schrift als belijdenis op om de eenheid niet te verbreken. Want alleen een valse kerk (c.q. vals kerkverband) wettigt afscheiding. Van een ware kerk scheid je je niet af, die draag je en die reformeer je van binnenuit. Leiders die daar twijfel over laten bestaan - terwijl ze gemeenten ondertussen wel meenemen in allerlei keuzes - sturen gelovigen de mist in. Naar zulke leiders zouden gemeenten niet zomaar moeten luisteren.

Dit raakt mij echt tot in het diepst van mijn vezels. Vooral ook omdat we totaal niet in de gaten lijken te hebben welke gevolgen dit heeft op met name jonge generaties in de kerk. Juist dat wat we wensen te behouden, zullen we gaan verliezen.

P.S. @Huisman, ik begrijp je terughoudendheid om broeders en zusters 'vals' te noemen. Maar die schroom zou ons juist tot het bewaren van de eenheid moeten bewegen, niet tot afscheiding.

Ter info: Deze week heb ik heel weinig tijd om RF te lezen laat staan te reageren. Misschien vanaf vrijdag weer. Geen onwil dus maar tijdgebrek en andere prioriteiten.

[Refojongere]

P.S. @Huisman, ik begrijp je terughoudendheid om broeders en zusters 'vals' te noemen. Maar die schroom zou ons juist tot het bewaren van de eenheid moeten bewegen, niet tot afscheiding.

Ik kan behoorlijk meegaan met je visie. Maar wat rechtvaardigt dan je blijven in de CGK? Of beweer je dat de PKN of RKK vals zijn? Spreek je daarmee een oordeel uit over allen die daar lid van zijn?