Wezen en welwezen des geloofs

[Arja]

Dit waren ooit voor mij de meest beladen zondagsafdelingen. Maar hoe ik het nu zie is ongeveer zo:

Zondag 7 en zondag 23 vallen beide onder het deel Verlossing. Het gaat daar niet over groei, niet over dankbaarheid, niet over trappen in het geloof, ook niet over nadere weldaden in de vorm van een vierschaarbeleving. Het gaat over de grond van de redding. Zondag 7 zegt wat geloof is: vertrouwen op wat God in Christus geopenbaard heeft. Zondag 23 zegt hoe je rechtvaardig bent voor God: alleen door dat geloof in Jezus Christus.

De oorspronkelijke formulering van 23 ging ongeveer zo: „Quomodo iustus es coram Deo?"Hoe ben jij rechtvaardig voor Gods aangezicht? Dat is geen procesvraag (“hoe word je het?”), maar een statusvraag: Op welke grond sta jij als geredde zondaar voor God? En het antwoord verwijst niet naar een bepaalde kwaliteit van geloof. Niet naar een bepaalde mate. Niet naar “wezen”. Ook niet naar “welwezen”. Het verwijst naar Christus’ genoegdoening, gerechtigheid en heiligheid, die geschonken en toegerekend werden door de Heilige Geest (zie zondag 7)

Tip: lees alle bewijsteksten van zondag 7 en zondag 23 eens achter elkaar. Schrijf ze desnoods uit en kijk waar het daar over gaat. Je zult merken dat ze steeds spreken over Gods genade, Christus’ gehoorzaamheid, rechtvaardiging om niet en leven uit geloof. Het accent ligt daar niet op de mate van het geloof, maar op de gerechtigheid van Christus. Uiteindelijk draait het om één zaak: de grond van onze rechtvaardigheid ligt buiten ons, in Hem. Christus alleen.

[Michaels]

Toch kan ik mij wel vinden in wat de predikant van Vrouwke zegt over het wezen en welwezen van het geloof. Misschien is het een wat ouderwetse gereformeerde uitdrukking, maar wel één die een belangrijke waarheid onder woorden brengt. Je zou het wezen en welwezen ook kunnen vergelijken met theorie en praktijk.

Bij evangelisatiewerk kom ik ook mensen tegen die zeggen dat ze geloven en het zelfs goed kunnen uitleggen. Maar als je wat verder doorvraagt, merk je soms dat het niet diep zit en geen wortel heeft. Ze spreken wel over Jezus, maar leven niet met Jezus, omdat ze dat vaak als te ingrijpend of te zwaar ervaren.
Dus wel theorie maar geen praktijd of wel wezen maar geen welwezen.

[KDD]

Zaterdagavond ging het in een ander topic over: wat is een waar geloof? En dan over het antwoord: kennis, toestemmen en vertrouwen.

KDD plaatste toen nog een mooie toevoeging met een verklaring daarvan voorzien van bewijsteksten: viewtopic.php?p=1224251#p1224251

Gisteren was bij ons in de kerk zondag 7 van de HC aan de beurt om te overdenken. Ik vond het echt een hele mooie preek op 1 uitzondering na: een verdediging van de visie dat zondag 7 over het wezen van het geloof en zondag 23 over het welwezen van het geloof zou gaan.

Daarmee wordt bedoeld dat in zondag 7 (wezen) het zou gaan over het vermogen wat de HEERE aan een mens geschonken heeft om te kunnen geloven. En in zondag 23 (welwezen) dat dit geschonken geloof daadwerkelijk gelooft.

Dit zou dan in de HC een teken van de opwas in de genade moeten zijn. In zondag 23 zou het pas iemand zijn die zich in Christus gerechtvaardigd weet voor God.

Ik begrijp werkelijk niet hoe ze daar toch bij komen. Want als je toch alleen al simpelweg de vragen en antwoorden in de HC leest, zie je toch al dat het over hetzelfde niveau van vertrouwen gaat in beide zondagen? Eigenlijk laat juist zondag 23 nog meer ruimte voor zwak geloof dan zondag 7 i.p.v. andersom. Door te zeggen: in zoverre ik zulke weldaad met een gelovig hart aanneem.

Ik ben er helemaal van overtuigd dat alles niet op 1 dag geleerd wordt. En dat er een opwas in het geloof is. Dat je het leven van een gelovige zou kunnen vergelijken met de groei van een baby naar een volwassen mens bijvoorbeeld. Of van een eikel in de grond tot een eikenboom.

Maar de Heidelbergse Catechismus is volgens mij geen “groeiboekje”. Het omschrijft niet hoe het gaat om tot het geloof te komen.

Maar het bekijkt een volwassen geloof van alle kanten. Hij pluist dat volwassen geloof helemaal uit, om te laten zien hoe het in elkaar zit.

Soms denk ik: het lijkt wel of ze de zwak gelovige zoveel tegemoet willen komen, dat het juist niet meer werkt. Dat het juist het doel mist. Want wie is hier nu mee geholpen?

Voor een zwak gelovige is het misschien juist wel meer helpend om gewoon simpelweg te erkennen dat hij niet mee kan komen met de catechismus. Dat hij nog niet kan spreken als een christen en dat hij er dus blijkbaar nog niet bij hoort…

Om achteraf misschien te constateren dat hij in die tijd eigenlijk vooral een onvolwassen geloof had.

Hoe zien jullie deze dingen?

Gisteren was het bij ons Zondag 19 aan de beurt. Het viel mij op dat het hier ook duidelijk de element van rechtvaardiging voorkomt:

Wat troost u de 'wederkomst van Christus om te oordelen de levenden en de doden'?

Dat ik in alle droefenis en vervolging
met opgerichten hoofde
even Denzelfde,
Die Zich tevoren om mijnentwil voor Gods gericht gesteld
en al den vloek van mij weggenomen heeft,
tot een Rechter uit den hemel verwachte,
Die al Zijn en mijn vijanden in de eeuwige verdoemenis werpen,
maar mij met alle uitverkorenen
tot Zich in de hemelse blijdschap en heerlijkheid nemen zal.

[Maanenschijn]

Toch kan ik mij wel vinden in wat de predikant van Vrouwke zegt over het wezen en welwezen van het geloof. Misschien is het een wat ouderwetse gereformeerde uitdrukking, maar wel één die een belangrijke waarheid onder woorden brengt. Je zou het wezen en welwezen ook kunnen vergelijken met theorie en praktijk.

Bij evangelisatiewerk kom ik ook mensen tegen die zeggen dat ze geloven en het zelfs goed kunnen uitleggen. Maar als je wat verder doorvraagt, merk je soms dat het niet diep zit en geen wortel heeft. Ze spreken wel over Jezus, maar leven niet met Jezus, omdat ze dat vaak als te ingrijpend of te zwaar ervaren.
Dus wel theorie maar geen praktijd of wel wezen maar geen welwezen.

Iets wat geen wortel heeft, behoort ook niet tot het wezen.

[Johann Gottfried Walther]

Opvallend is dat de hoek waar nogal eens gewaarschuwd wordt dat anderen mensen te snel de handen opleggen, ook problemen hebben met de standaard van het geloof volgens de Reformatie.

Zondag 7:
Vraag 21
Wat is een waar geloof?
Antwoord:
Een waar geloof is niet alleen een stellig weten of kennis,
waardoor ik alles voor waarachtig houd,
dat ons God in Zijn Woord geopenbaard heeft,
maar ook een vast vertrouwen,
hetwelk de Heilige Geest door het Evangelie in mijn hart werkt,
dat niet alleen anderen, maar ook mij
vergeving der zonden, eeuwige gerechtigheid en zaligheid
van God geschonken is,
uit louter genade,
alleen om der verdienste van Christus wil.

Vraag 22
Wat is dan een Christen nodig te geloven?
Antwoord:
Al wat ons in het Evangelie beloofd wordt, a
hetwelk ons de Artikelen van ons algemeen
en ongetwijfeld Christelijk geloof
in een hoofdsom leren.

Dan volgen de 12 Artikelen,
die worden in Zondag 7 al geloofd !

Die worden in de zondagen 8-22 uitgewerkt en behandeld.

Daar komt Zondag 23: waarbij uitgewerkt wordt, het nut van het geloof, op welke wijze de gelovige rechtvaardig is, niet door verdienste maar uit genade door het offer van Jezus Christus. Het geloof van Zondag 7 en 23 is hetzelfde geloof, door Zondag 23 exclusief te maken, krijg je juist een ketterse dwaling die in de Reformatie niet geleerd werd !

Zondag 23
59
Maar wat baat het u nu dat gij dit alles gelooft?
Dat ik in Christus
voor God rechtvaardig ben,
en een erfgenaam des eeuwigen levens. a

60
Hoe zijt gij rechtvaardig voor God?
Alleen door een waar geloof in Jezus Christus; a
alzo dat, al is het dat mij mijn consciëntie aanklaagt
dat ik tegen al de geboden Gods zwaarlijk gezondigd
en geen daarvan gehouden heb,
en nog steeds tot alle boosheid geneigd ben,
nochtans God,
zonder enige verdienste mijnerzijds,
uit louter genade
mij de volkomen genoegdoening,
gerechtigheid en heiligheid van Christus g schenkt en toerekent,
evenals had ik nooit zonde gehad noch gedaan,
ja, als had ik zelf al de gehoorzaamheid volbracht,
die Christus voor mij volbracht heeft,
in zoverre ik zulke weldaad met een gelovig hart aanneem.

61
Waarom zegt gij dat gij alleen door het geloof rechtvaardig zijt?
Niet, dat ik vanwege de waardigheid
mijns geloofs Gode aangenaam ben;
maar daarom,
dat alleen de genoegdoening,
gerechtigheid en heiligheid van Christus
mijn gerechtigheid voor God is,
en dat ik die niet anders
dan alleen door het geloof
aannemen en mij toe-eigenen kan.

[Vrouwke]

Toch kan ik mij wel vinden in wat de predikant van Vrouwke zegt over het wezen en welwezen van het geloof. Misschien is het een wat ouderwetse gereformeerde uitdrukking, maar wel één die een belangrijke waarheid onder woorden brengt. Je zou het wezen en welwezen ook kunnen vergelijken met theorie en praktijk.

Bij evangelisatiewerk kom ik ook mensen tegen die zeggen dat ze geloven en het zelfs goed kunnen uitleggen. Maar als je wat verder doorvraagt, merk je soms dat het niet diep zit en geen wortel heeft. Ze spreken wel over Jezus, maar leven niet met Jezus, omdat ze dat vaak als te ingrijpend of te zwaar ervaren.
Dus wel theorie maar geen praktijd of wel wezen maar geen welwezen.

Iets wat geen wortel heeft, behoort ook niet tot het wezen.

Precies. Zoiets probeerde ik hier ook al te zeggen: viewtopic.php?p=1224307#p1224307

[Michaels]

Toch kan ik mij wel vinden in wat de predikant van Vrouwke zegt over het wezen en welwezen van het geloof. Misschien is het een wat ouderwetse gereformeerde uitdrukking, maar wel één die een belangrijke waarheid onder woorden brengt. Je zou het wezen en welwezen ook kunnen vergelijken met theorie en praktijk.

Bij evangelisatiewerk kom ik ook mensen tegen die zeggen dat ze geloven en het zelfs goed kunnen uitleggen. Maar als je wat verder doorvraagt, merk je soms dat het niet diep zit en geen wortel heeft. Ze spreken wel over Jezus, maar leven niet met Jezus, omdat ze dat vaak als te ingrijpend of te zwaar ervaren.
Dus wel theorie maar geen praktijd of wel wezen maar geen welwezen.

Iets wat geen wortel heeft, behoort ook niet tot het wezen.

Precies. Zoiets probeerde ik hier ook al te zeggen: viewtopic.php?p=1224307#p1224307

Het wezen heeft wel een wortel maar geen diepte, het is verstandelijk.

[Michaels]

Het geloof van Zondag 7 en 23 is hetzelfde geloof, door Zondag 23 exclusief te maken, krijg je juist een ketterse dwaling die in de Reformatie niet geleerd werd !

Nee, niet exclusief, alsof zondag 7 niet inbegrepen zou zijn of onder zondag 23 geplaatst zou moeten worden. Je bedoelt dat in zondag 23 verder wordt uitgewerkt wat in zondag 7 staat. Dat is juist, maar dan met meer diepgang, nadat de tussenliggende zondagen zijn behandeld.

De woorden wezen en welwezen zijn twee termen die gebruikt worden om het onderscheid aan te geven tussen de kern van iets en de beleving of ervaring daarvan.

[Maanenschijn]

Toch kan ik mij wel vinden in wat de predikant van Vrouwke zegt over het wezen en welwezen van het geloof. Misschien is het een wat ouderwetse gereformeerde uitdrukking, maar wel één die een belangrijke waarheid onder woorden brengt. Je zou het wezen en welwezen ook kunnen vergelijken met theorie en praktijk.

Bij evangelisatiewerk kom ik ook mensen tegen die zeggen dat ze geloven en het zelfs goed kunnen uitleggen. Maar als je wat verder doorvraagt, merk je soms dat het niet diep zit en geen wortel heeft. Ze spreken wel over Jezus, maar leven niet met Jezus, omdat ze dat vaak als te ingrijpend of te zwaar ervaren.
Dus wel theorie maar geen praktijd of wel wezen maar geen welwezen.

Iets wat geen wortel heeft, behoort ook niet tot het wezen.

Precies. Zoiets probeerde ik hier ook al te zeggen: viewtopic.php?p=1224307#p1224307

Het wezen heeft wel een wortel maar geen diepte, het is verstandelijk.

Dat bestrijd ik dus. Het verstandelijk geloof heeft geen wortel. Dat mist het vertrouwen (Zondag 7) en stopt bij het weten.

Als ik alleen maar weet dat mijn vrouw van mij houd en ik van haar, maar het vertrouwen ontbreekt, is er geen sprake van liefde. Alleen een verstandshuwelijk en mist de wortel.

Zowel Zondag 7 als 23 spreken van het zelfde geloof.

Het welwezen van het geloof wordt vaak aangeduid (Lees hoofdstuk VI van de Redelijke Godsdienst bijvoorbeeld) als de verzekering en toe-eigening van Christus aan de ziel, dat het geloof wat in de wedergeboorte aanwezig is (wat in zichzelf, hoe klein ook genoeg heeft voor de volkomen zaligheid) door oefening een vaste zekerheid heeft gekregen in de genade en het verlossingswerk van Christus. Het niet meer alleen de toevlucht neemt tot Jezus (toevluchtnemend geloof), maar ook mag rusten op Hem in een geschonken en beleefde toe-eigening.

Brakel, maar ook Ralph Venning (Leren op de school van Christus) geven hier duidelijk onderwijs over.

[KDD]

We moeten ook onthouden dat het weten in een waar geloof een bovennatuurlijke weten is. Het is meer dan een historiele geloof.

[Michaels]

Iets wat geen wortel heeft, behoort ook niet tot het wezen.

Precies. Zoiets probeerde ik hier ook al te zeggen: viewtopic.php?p=1224307#p1224307

Het wezen heeft wel een wortel maar geen diepte, het is verstandelijk.

Dat bestrijd ik dus. Het verstandelijk geloof heeft geen wortel. Dat mist het vertrouwen (Zondag 7) en stopt bij het weten.

Als ik alleen maar weet dat mijn vrouw van mij houd en ik van haar, maar het vertrouwen ontbreekt, is er geen sprake van liefde. Alleen een verstandshuwelijk en mist de wortel.

Zowel Zondag 7 als 23 spreken van het zelfde geloof.

Het welwezen van het geloof wordt vaak aangeduid (Lees hoofdstuk VI van de Redelijke Godsdienst bijvoorbeeld) als de verzekering en toe-eigening van Christus aan de ziel, dat het geloof wat in de wedergeboorte aanwezig is (wat in zichzelf, hoe klein ook genoeg heeft voor de volkomen zaligheid) door oefening een vaste zekerheid heeft gekregen in de genade en het verlossingswerk van Christus. Het niet meer alleen de toevlucht neemt tot Jezus (toevluchtnemend geloof), maar ook mag rusten op Hem in een geschonken en beleefde toe-eigening.

Brakel, maar ook Ralph Venning (Leren op de school van Christus) geven hier duidelijk onderwijs over.

Ja ben ik met je eens. Het gaat mijnerzijds fout in de parabel wortel.

[Posthoorn]

Het wezen heeft wel een wortel maar geen diepte, het is verstandelijk.

Nee, dat wordt beslist niet bedoeld.