Ambtenaar schreef: ↑Gisteren, 20:59

huisman schreef: ↑Gisteren, 19:58 Dus als vader ook na een jaar of vijf opstappen uit je gezin?

Op dergelijke ridicule opmerkingen ga ik niet eens in.

Heb het zoals je wilt, naar stop met klagen. Dus geen opmerkingen over conflicten rondom predikanten zoals Bredeweg, Brugge, Van Voorden, of kerkenraden zoals in Geldermalsen of gemeente brede conflicten zoals in de HHK in Elspeet. Allemaal koek en ei. Zoutend zout. Totaal geen sprake van onevenwichtige machtsverhoudingen en mensen gaan echt met elkaar om zoals Jezus de wet samenvatte.

Maar wat hebben deze voorbeelden te maken met een lang dienstverband?

Johann Gottfried Walther schreef: ↑Gisteren, 21:29

Arja schreef: ↑Gisteren, 21:21

Johann Gottfried Walther schreef: ↑10 mar 2026, 18:00 Ds. A.P. A. Du Cloux zei dat het een zegen is, als predikanten lang in een gemeente staan.
In vroegere tijden, de 17de, 18de en 19de eeuw gebeurde het veelvuldig dat predikanten lange tijd, regelmatig zelfs tientallen jaren
in dezelfde gemeente stonden.
Het was de gewoonte dat de predikant vrijwel alle diensten voorging.
Tegenwoordig, hoor je vooral negatieve geluiden over predikanten die ergens lang staan, in de PKN is er zelfs een regeling om na 12 jaar van je predikant af te kunnen.

Wat was het geheim van vroegere predikanten? Of waren hun gemeenten/gemeenteleden anders?

Dat predikanten vroeger lang in één gemeente stonden betekent niet dat alles toen vredig was. Ook toen waren er spanningen en tegenstand. Denk aan Theodorus van der Groe en de weerstand die ook Bernardus Smytegelt kende. Het verleden is minder idyllisch dan we denken. Koelman werd bijvoorbeeld verbannen omdat hij zich verzette tegen kerkelijke gebruiken zoals de feestdagen.

Zou kunnen maar als je ziet hoeveel kerken/gemeenten en predikanten er vroeger waren. Dan zijn het meer sporadische incidenten.

Dat het sporadisch was, wordt vaak gezegd. Maar als je de kerkelijke archieven leest, kom je toch verrassend vaak “sporadische incidenten” tegen.

Arja schreef: ↑Gisteren, 22:03

Johann Gottfried Walther schreef: ↑Gisteren, 21:29

Arja schreef: ↑Gisteren, 21:21

Johann Gottfried Walther schreef: ↑10 mar 2026, 18:00 Ds. A.P. A. Du Cloux zei dat het een zegen is, als predikanten lang in een gemeente staan.
In vroegere tijden, de 17de, 18de en 19de eeuw gebeurde het veelvuldig dat predikanten lange tijd, regelmatig zelfs tientallen jaren
in dezelfde gemeente stonden.
Het was de gewoonte dat de predikant vrijwel alle diensten voorging.
Tegenwoordig, hoor je vooral negatieve geluiden over predikanten die ergens lang staan, in de PKN is er zelfs een regeling om na 12 jaar van je predikant af te kunnen.

Wat was het geheim van vroegere predikanten? Of waren hun gemeenten/gemeenteleden anders?

Dat predikanten vroeger lang in één gemeente stonden betekent niet dat alles toen vredig was. Ook toen waren er spanningen en tegenstand. Denk aan Theodorus van der Groe en de weerstand die ook Bernardus Smytegelt kende. Het verleden is minder idyllisch dan we denken. Koelman werd bijvoorbeeld verbannen omdat hij zich verzette tegen kerkelijke gebruiken zoals de feestdagen.

Zou kunnen maar als je ziet hoeveel kerken/gemeenten en predikanten er vroeger waren. Dan zijn het meer sporadische incidenten.

Dat het sporadisch was, wordt vaak gezegd. Maar als je de kerkelijke archieven leest, kom je toch verrassend vaak “sporadische incidenten” tegen.

Hoeveel kerkelijke archieven uit de 16-17-18de eeuw heb jij gelezen?

De aantallen waren echt heel anders, kijk in 18de eeuw, Amsterdam/Utrecht/Rotterdam/Den Haag, 64 predikantsplaatsen... in de Hervormde kerk.

huisman schreef: ↑Gisteren, 21:37

Ambtenaar schreef: ↑Gisteren, 20:59

huisman schreef: ↑Gisteren, 19:58 Dus als vader ook na een jaar of vijf opstappen uit je gezin?

Op dergelijke ridicule opmerkingen ga ik niet eens in.

Heb het zoals je wilt, naar stop met klagen. Dus geen opmerkingen over conflicten rondom predikanten zoals Bredeweg, Brugge, Van Voorden, of kerkenraden zoals in Geldermalsen of gemeente brede conflicten zoals in de HHK in Elspeet. Allemaal koek en ei. Zoutend zout. Totaal geen sprake van onevenwichtige machtsverhoudingen en mensen gaan echt met elkaar om zoals Jezus de wet samenvatte.

Maar wat hebben deze voorbeelden te maken met een lang dienstverband?

Ds. A. van Voorden heeft maximaal 8 jaar in een gemeente gestaan,
Ds. Bredeweg 3 jaar...

Volgens mij hebben ze weinig te maken met langere tijd in een gemeente staan

Ik denk dat er vroeger net zoveel conflicten binnen kerkelijke gemeenten waren dan nu. Mensen zijn vroeger niet beter of minder zondig dan nu. Het zou een interssant studie zijn hoe de mobiliteit was van predikanten. Op predikantsborden in kerken staat veel informatie, ik zal er nog eens wat kerkelijke jubileum boekjes op naslaan.

Als ik het boek pak over de dorpskerk van mijn geboorteplaats lees ik over 250 jaar predikanten die gemiddeld geen 10 jaar staan, conflicten, ook mooie zaken.

Als ik naar een bekende plaats in mijn buurt kijk, Zaltbommel hebben daar de bekende predikanten Hellenbroek (1 jaar) en Immens (3 jaar) gestaan. Beide dus kort. Overige predikanten hebben er lang gestaan:

Johannes Sylvius 4 jaar
Petrus Hardenbergius 2 jaar
Hermannus Wiferding 47 jaar
Martinus Seys 14 jaar
Henricus Borne (Dubbelinck) 14 jaar
Franciscus Nutius 26 jaar
Johannes Jacobus Fabricius 21 jaar
Johannes Wedaeus 22 jaar
Abraham Hellenbroek 1 jaar
Petrus Immens 3 jaar
Godfried Willem Carp 34 jaar

Deze lijst is niet compleet maar geeft wel grote verschillen aan. Van enkele jaren tot een halve eeuw. Ik denk dat praktische overwegingen (in een tijd van economische onstabiliteit, beperkte mobiliteit, verhuizingen met je gezin, etc) zeker ook een rol speelden.

Aanvulling:

Ik heb Chatgpt wat onderzoek laten doen naar een paar kleine Betuwse gemeenten:

1600-1700 stond een predikant gemiddeld 25 jaar;
1700 -1800 stond een predikant gemiddeld 25 jaar;
1800-1900 stond een predikant gemiddeld 18 jaar;
1900-2000 stond een predikant gemiddeld 6 jaar.

Ik heb sterk het vermoeden dan vooral de omstandigheden (pastorie, traktement, standplaats) de reden van het aanblijven bepalen. In de oude Hervormde Kerk was het niet altijd zo geestelijk gesteld, veelal dorpskerken waar alles zich bij voegde.

Er waren veel meer predikanten, en bij geschiedschrijving is er vaak een eenzijdigheid, men vermeldt sneller misstanden, misstappen en onrust.
Vergeet ook niet, dat vroeger de kerkelijke tucht veel strikter werd toegepast.
En nee, ik verheerlijk vroeger niet, maar er waren echt grotere aantallen.
Neem alleen al 50 nieuwe kandidaten per jaar, die beroepbaar werden gesteld in de 18de eeuw.

Johann Gottfried Walther schreef:Er waren veel meer predikanten, en bij geschiedschrijving is er vaak een eenzijdigheid, men vermeldt sneller misstanden, misstappen en onrust.
Vergeet ook niet, dat vroeger de kerkelijke tucht veel strikter werd toegepast.
En nee, ik verheerlijk vroeger niet, maar er waren echt grotere aantallen.
Neem alleen al 50 nieuwe kandidaten per jaar, die beroepbaar werden gesteld in de 18de eeuw.

Klopt, dat is feitelijk waar. Wat bedoel je er mee te zeggen?

Johann Gottfried Walther schreef: ↑Gisteren, 22:16

Arja schreef: ↑Gisteren, 22:03

Johann Gottfried Walther schreef: ↑Gisteren, 21:29

Arja schreef: ↑Gisteren, 21:21

Dat predikanten vroeger lang in één gemeente stonden betekent niet dat alles toen vredig was. Ook toen waren er spanningen en tegenstand. Denk aan Theodorus van der Groe en de weerstand die ook Bernardus Smytegelt kende. Het verleden is minder idyllisch dan we denken. Koelman werd bijvoorbeeld verbannen omdat hij zich verzette tegen kerkelijke gebruiken zoals de feestdagen.

Zou kunnen maar als je ziet hoeveel kerken/gemeenten en predikanten er vroeger waren. Dan zijn het meer sporadische incidenten.

Dat het sporadisch was, wordt vaak gezegd. Maar als je de kerkelijke archieven leest, kom je toch verrassend vaak “sporadische incidenten” tegen.

Hoeveel kerkelijke archieven uit de 16-17-18de eeuw heb jij gelezen?

De aantallen waren echt heel anders, kijk in 18de eeuw, Amsterdam/Utrecht/Rotterdam/Den Haag, 64 predikantsplaatsen... in de Hervormde kerk.

Geen idee... die aantallen. Daar deed ik geen onderzoek naar toentertijd. Ik deed onderzoek naar de positie van doopgezinden. Hoe de kerk met hen omging in de tijd dat de vervolging door de kerk stopte. Toen kwam ik al zoekend ook andere dingen tegen. Gedoe in de kerkenraad etc.

Zoals dit hieronder (in andere woorden verteld):

Rond oktober 1793 vonden de directeuren dat hun tijdelijke taak voorbij was en dat het kerkbestuur volgens de regeling van 1791 het bestuur van de gemeente kon overnemen. Omdat nergens was vastgelegd hoe dit bestuur voor het eerst gekozen moest worden, namen zij zelf het initiatief. Enkele directeuren werden opzieners en ouderlingen, terwijl de diakenen uit de gemeente werden gekozen. Een deel van de mannelijke lidmaten verzette zich tegen deze gang van zaken. Hun protest had echter geen effect; de zittende kerkenraad wist zelfs te bereiken dat de bezwaarmakers geen officiële verklaring mochten opstellen. Daarna volgden langdurige en kostbare procedures. Uiteindelijk riepen ontevreden gemeenteleden in 1796 een tijdelijk bestuur in het leven. Na onderhandelingen met de bestaande kerkenraad kwam er begin 1797 een overeenkomst. Vervolgens werden nieuwe verkiezingen gehouden onder de mannelijke lidmaten, waarna acht ouderlingen en acht diakenen werden gekozen en in april 1797 in hun ambt werden bevestigd.

Mijn onderzoek ging over incidenten enzo.
Ik ontdekte toen dat het er in de beginperiode van de kerk (na de RKK) minder vredelievend toeging als ik dacht
Sorry voor het zijpaadje. Terug naar "lange tijd dezelfde gemeentepredikant"