De krant van toen...

Gebruikersavatar
-DIA-
Berichten: 26796
Lid geworden op: 03 Okt 2008, 00:10

De krant van toen...

Berichtdoor -DIA- » 06 Nov 2019, 16:31

Ik zie wel topics over actuele zaken, enz.
Maar ik mis eigenlijk een beetje een topic over geschiedenis.
De geschiedenis uit de kerkelijke pers, of gewoon uit de krant of een tijdschrift.

Veel is de leren uit het verleden.
Bilderdijk dichtte eens de bekende woorden:
In het verleden ligt het heden,
en in het nu wat het worden zal.

Sommige zaken geven wel wat te overdenken.
Terugkijken is nooit verkeerd, en in het terugkijken ligt ook een gedenken, een herdenken, een overdenken.
Hoe is onze samenleving geworden zoals ze nu is?
Daarvoor moeten we naar het verleden kijken.
Ik zou zomaar wat stukjes kunnen plaatsen die iets te overdenken geven.

Ik plaats hier een artikel uit een plaatselijke krant (die reeds lang is opgegaan in een andere krant nu nog als huis-aan-huisblad verschijnt). kranten verdwijnen, maar de uit de boodschappen die ze brachten is veel te leren, uit het verleden, om te overdenken.

Eem kanselboodschap uit 1955.
DE KERK ROEPT
Voorgelezen in de kerk waaruit mijn ouders en voorgeslacht komen:

DE KERK ROEPT
Zondag j.l. werd de volgende kanselboodschap van de Hervormde Gemeente te Holten in alle kerkdiensten in Holten en Dijkerhoek voorgelezen:
Broeders en zusters,
De meesten uwer zullen wel kennis genomen hebben van de verslagen der laatste kerkenraadsvergaderingen en daardoor wel weten, dat de kerkenraad zich ernstig ongerust en bezorgd maakt over het geleidelijk maar gestadig teruglopen van het kerkbezoek in onze gemeente. Dat de kerkenraad gegronde redenen heeft om zich hierover bezorgd en ongerust te maken zal u duidelijk zijn, wanneer wij u enkele cijfers noemen. Onze gemeente telt ruim 4300 zielen. Laten wij aannemen dat hieronder ongeveer 1500 ouden van dagen en jonge kinderen zijn, die niet meer of nog niet ter kerk kunnen gaan. Dan blijven er 2800 personen over, die wel ter kerk zouden kunnen gaan. Ruim gerekend komen er per zondag in Holten en Dijkerhoek samen gemiddeld ongeveer 1000 mensen in de kerk, terwijl er ongeveer 500 kinderen de verschillende zondagscholen bezoeken, zodat het aantal komt op 1500. Bedenken we hierbij, dat in elke kerkdienst personen aanwezig zijn, die alléén met grote tussenpozen in de kerk komen, dan moeten wij dus zeggen, dat ongeveer de helft van de gemeenteleden, die ter kerk zouden kunnen gaan, nooit of zelden in de kerk komt.
U zult het met ons eens zijn, dat de kerkenraad hierover terecht bezorgd en verontrust is, temeer daar het kerkbezoek in onze gemeente zich in dalende lijn bevindt, en daarom te verwachten is, dat, bijzondere omstandigheden daargelaten, over tien jaar bovengenoemde cijfers nog veel ongunstiger zullen zijn.
De kerkenraad is daarom van oordeel, dat het deze zaak maar niet op zijn beloop mag laten, doch dat hij geroepen is over deze zaak op korte termijn met alle gemeenteleden te spreken. Nu is het vanwege her grote aantal leden onzer gemeente voor de kerkenraadsleden alléén niet mogelijk om binnen twee maanden alle gemeenteleden te bezoeken. Daarom heeft de kerkenraad aan vele andere leden gevraagd om hem bij te staan in dit omvangrijke werk, en gelukkig hebben vele gemeenteleden hun medeverantwoordelijkheid in dezen verstaan en hun medewerking toegezegd.
U zult nu dus allen in de loop van de komende twee maanden bezoek ontvangen vanwege de kerkenraad om met u over deze zaak te spreken en samen met u naar de wegen te zoeken en te gaan, die in dezen tot verbetering kunnen leiden.
Broeders en zusters,
De kerkenraadsleden en allen die hen bijstaan, zijn er diep van doordrongen, dat hier een moeilijk en zwaar werk voor hen ligt en dat daarom voor hen de verleiding groot is om dit moeilijke en zware werk maar te laten liggen, daar het mogelijk, wat God verhoede, ook nog ondankbaar werk kan blijken. Niettemin moeten zij dit werk in uw midden doen, alléén om de Heer der Kerk die Zijn werk door zondaars laat uitvoeren, hen, ondanks al hun zwakheden en gebreken, er toe róépt. Daarom hoopt en verwacht de kerkenraad, dat u deze broeders ook zo bereidwillig zult ontvangen, nl. als mede-zondaars en tegelijk als gezondenen van de Heer der Kerk.
Bovenal echter roept de kerkenraad hartelijk en dringend de gehele gemeente op om voor deze broeders in hun moeilijk werk gedurig weer te bidden, dat de Heer zelf, naar Zijn belofte, hen bij mag staan, opdat zij het goede woord ter rechter tijd spreken zullen en opdat zij zich gedragen weten door het gebed van allen die Jezus Christus en Zijn gemeente liefhebben.
De kanselboodschap was namens de kerkenraad ondertekend door ds. C.C. Addink, h.t. voorzitter en Chr. Knijff, scriba.

https://ibb.co/qm0LXT3

Bron: HOLTENS NIEUWSBLAD (na te lezen via de website erfgoedrijssenholten.nl)


Misschien moeten we er voor de duidelijkheid nog iets aan toevoegen.
Deze kerk wordt thans nog zeer slecht bezocht, zelfs zo dat na de fusie met de plaatselijke Gereformeerde Kerk, er nu nog maar om de ander week een dienst is.
Dat tekent de grote afval die wij deels persoonlijk van nabij hebben meegemaakt
Achteraf bezien heeft de kanselboodschap niets uitgehaald, maar is het van kwaad tot erger
gegaan.
.......

Gebruikersavatar
Stof
Berichten: 547
Lid geworden op: 11 Jul 2019, 22:56

Re: De krant van toen...

Berichtdoor Stof » 06 Nov 2019, 18:16

Indrukwekkend DIA.

Gebruikersavatar
-DIA-
Berichten: 26796
Lid geworden op: 03 Okt 2008, 00:10

Re: De krant van toen...

Berichtdoor -DIA- » 06 Nov 2019, 19:08

Wat missen we in deze kanselboodschap?
Het viel me op dat er niet echt een verootmoediging en schuldbeleving was. De kerk was toen ook al ver van de plaats. Ik meen toch dat hier de kern van de kerkverlating lag.
.......

Gebruikersavatar
-DIA-
Berichten: 26796
Lid geworden op: 03 Okt 2008, 00:10

Re: De krant van toen...

Berichtdoor -DIA- » 02 Mar 2020, 23:03

30 jaar geleden:
DINSDAG 6 JANUARI 1990, LEEUWARDER COURANT

Einde van zondagsrust in zich door invoering van de STER

HILVERSUM – Het ziet ernaar uit dat binnen niet al te lange tijd op zondag reclame wordt uitgezonden via radio en televisie. Daarmee komt een eind aan een christelijke traditie waarin de zondagsrust wordt ontzien. De commerciële belangen van de publieke omroep maken het volgens STER-directeur drs. Chr. Smeekes beslist noodzakelijk, dat gebroken wordt met de gewoonte om op zondag geen etherreclame te maken. Tegenstanders vinden het niet juist dat op de dag des Heeren handel wordt bevorderd.

Handel drijven op zondag is in hun ogen verwerpelijk en voor het voorbereidend werk geldt hetzelfde. Zondag is een rustdag en voorstanders van de zondagsrust beroepen zich op Bijbelse voorschriften. Pas sinds de Reformatie wordt deze regel straf nageleefd, voor die tijd bestond die eigenlijk niet. De protestanten hadden er na de Nadere Reformatie in 1618 behoefte aan hun vroomheid te profileren. Katholieken namen het met allerlei regels niet zo nauw. Ze gingen rechtstreeks uit de kerk naar de kroeg die er vaak tegenover lag, vierden kermis of vermaakten zich op het ijs als dat zo uitkwam. De protestanten zetten zich daartegen af onder leiding van Gisbertus Voetius, ofwel Gijsbert Voet.
Bij de invoering van de Zondagswet in 1815, werd er nog van uitgegaan dat het tot de taken van de overheid behoorde, zorg te dragen voor de viering van zondag en andere christelijke feestdagen. Later, in 1953, bij herziening van de wet, stelde de wetgever zich terughoudender op. De Zondagswet was niet langer bedoeld om heiliging van de zondag zelf af te dwingen, maar om “uitwendige beletselen” voor de heiliging van de zondag door haar onderdanen weg te nemen.

LAWAAI
Gelovigen moeten ongehinderd hun godsdienst kunnen belijden. Artikel twee van de wet verbiedt dan ook “op zondag in de nabijheid van kerken of andere gebouwen voor de openbare eredienst in gebruik, zonder strikte noodzaak gerucht te verwekken, waardoor de godsdienstoefening wordt gehinderd”. Zonder ‘strikte noodzaak’ mag dan ook lawaai worden gemaakt dat hoorbaar is op meer dan 200 meter. Maar omdat de burgemeester bevoegd is vanaf één uur ’s middags ontheffing te geven, kan de plaatselijke wielerclub toch op zondag haar kermiscours rijden rond de kerk.
Niet overal in het land zijn de opvattingen gelijk, daarom kunnen provincies en gemeenten aanvullende regels geven. De terughoudendheid van de wetgever in 1953 typeert het afbrokkelen van een traditie van zondagsrust. Voor de oorlog discussieerden protestanten over de vraag of een politieman en een medewerker van het elektriciteitsbedrijf wel op de dag des Heeren mochten werken. Dominees vroegen zich in de jaren 30 af of ze wel met de auto – een nieuw vervoermiddel en dus een nieuw probleem – naar een naburige gemeente konden gaan om ‘uit’ te preken. Voor veel gezinnen was de zondag een echte rustdag. Er werd zelfs geen eten gekookt. Dat moest op zaterdag gebeuren. Opwarmen mocht wel op zondag, maar het werk moest tot een minimum beperkt blijven.

Na de oorlog is niet meer serieus gepraat over de vraag of bij de zondagse wandeling naar oom Jan voor de aardigheid een straat verder mocht worden gelopen. “De druk van het leven was niet meer te weerstaan”. Zoals de jonge Anne van der Meiden in de oorlog ondervond. Hij mocht toen plotseling wel op zondag melk halen bij de boer. De strenge regels die Van der Meiden ook wel “provinciale luxe” noemt, verwaterden.
Dat neemt niet weg dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking de zondagsrust nog steeds serieus neemt. Deze mensen zijn voornamelijk te vinden in de Gereformeerde Bond, het orthodoxe gedeelte van de Nederlandse Hervormde Kerk; de gereformeerde gemeenten, de oudgereformeerden en de gereformeerd vrijgemaakten. Bij elkaar tellen zij een aanhang van naar schatting twee miljoen mensen, waarvan een kwart streng de hand houdt aan de regels van de zondagsrust.

Voor de meesten van deze groep betekent de komst van etherreclame op zondag niet zoveel. Ze kijken uit principe geen tv en de radio wordt mondjesmaat en selectief beluisterd. Van der Meiden is ervan overtuigd dat degenen die wel luisteren, geschokt zullen reageren op de wereldse zaken die zonder dat ze dat willen, op zondag doordringen in de huiskamer.
Maar voor M. van Prooijen, woordvoerder van de Vereniging tot Bevordering van de Zondagsrust en Zondagsheiliging, maakt de invoering van etherreclame niet veel uit. Hij kijkt geen televisie en luistert evenmin naar de radio. “Wij zijn tegen de gelijkvormigheid die daaruit voortkomt.”
-Einde citaat-

Naschrift: Er lijkt wel een en ander aan verandering onderhevig te zijn geweest in de laatste dertig jaar.
Bedenk dat de LEEUWARDER COURANT geen christelijk dagblad was... misschien is het wel goed de toonzetting van dit artikel eens goed tot ons door te laten dringen. Men rook vrijheid...
.......

Gebruikersavatar
-DIA-
Berichten: 26796
Lid geworden op: 03 Okt 2008, 00:10

Re: De krant van toen...

Berichtdoor -DIA- » 02 Feb 2021, 12:20

Wat lazen we in Nederland als eerste over de (komende) Afscheiding van 1834? Ik heb de jaren 1933 en 1934 nagezien in Delpher. Daar vond avertenties in 1833 (voor de Afscheiding) en uit 1934 (het jaar van de Afscheiding. Omdat het niet verkeerd is onze historie te kennen leek het me een idee om eens te zien wat de pers schreef aangaande de Afscheiding van 1934.
Hiermee heb ik dus een aanvang gemaakt, en ben vooreerst begonnen in 1833, voor de Afscheiding dus.
We zagen in 1833 al wat voortekenen dat er iets gaande was, ik laat hier enkele advertenties volgen. Ik heb de tekst en de spelling ongewijzigd gelaten.

ADV. IN ALGEMEEN HANDELSBLAD 6 DEC. 1833
Bij den Boekverkooper T.E. MULDER, te Veendam; is van de Pers gekomen eb onder anderen bij den Boekhandelaar J.H. DEN OUDEN, te Amsterdam, verkrijgbaar gesteld:
I. DE KOMEET DES JAARS; of welke merkwaardige gebeurtenissen zal ons dit Goddelijke teeken verkondigen; wanneer en op welke wijze zal de anti-christen in de wereld heerschen, en wanneer zal alle ellende ophouden, alzoo: dat de Wolf geene kracht meer bezit het onschuldige Lam te vervolgen, noch Christus en zijne Kerk. Prijs 25 cents
II. BESLUIT DER DORDTSCHE SYNODE; gehouden in den Jare 1618 en 1619, te Dordrecht. Uitgegeven door en met eene Voorrede van H. DE COCK, Gereformeerd Leeraar te Ulrum. Prijs 50 cents.

ADV. IN ALGEMEEN HANDELSBLAD 3 DEC 1833
Bij J.H. BOLT, te Groningen, is gedrukt en verkrijgbaar gesteld:
VERDEDIGING VAN DE WARE GEREFORMEERDE LEER en VAN DE WARE GEREFORMEERDEN, bestreden en ten toon gesteld door twee zoogenaamde Gereformeerde Leeraars, of de Schaapskooi van CHRISTUS aangetast door twee Wolven en verdedigd door H. DE COCK Gereformeerd Leraar te ULRUM; in gr. De prijs is 50 cents en te bekomen bij J.H. DEN OUDEN. Boekhandelaar te AMSTERDAM, O.Z. Voorburgswal en hoek van de Pieter-Jacobstraat No. 222

ADV. IN LEEUWARDER COURANT 11 JAN. 1834
1. Nadere beantwoording der vraag: Wat moet men denken van die leden der Nedelandsche Hervormde Kerk, welke in het begrip staan, dat hunne Leeraars van de zuivere leer van het Evangelie zijn afgeweken, en zich uit dien hoofde aan derzelver prediking onttrekken? Alle mijne Land- en Natuurgenooten. Door NICOLAAS BORNEMAN, Lid van de Gereformeerde Kerk.
2. Vriendelijke Vraag door eenen kleinen Vriendenkring, gedaan aan de Wel Eerwaarden Zeer Geleerden Heer H. DE COCK, Predikant bij de Gereformeerden te Ulrum. Prijs 12 cents.
.......

Gebruikersavatar
John Galt
Berichten: 823
Lid geworden op: 24 Jun 2017, 22:09

Re: De krant van toen...

Berichtdoor John Galt » 02 Feb 2021, 13:25

Ik ben wel benieuwd naar dat boek "De komeet des jaars". Was er een bijzondere constellatie die de Afscheiding aankondigde?
Who is John Galt? :quoi

Gebruikersavatar
Zita
Moderator
Berichten: 8849
Lid geworden op: 11 Aug 2007, 13:12

Re: De krant van toen...

Berichtdoor Zita » 02 Feb 2021, 16:28

-DIA- schreef:Wat lazen we in Nederland als eerste over de (komende) Afscheiding van 1834? Ik heb de jaren 1933 en 1934 nagezien in Delpher. Daar vond avertenties in 1833 (voor de Afscheiding) en uit 1934 (het jaar van de Afscheiding. Omdat het niet verkeerd is onze historie te kennen leek het me een idee om eens te zien wat de pers schreef aangaande de Afscheiding van 1934.
Hiermee heb ik dus een aanvang gemaakt, en ben vooreerst begonnen in 1833, voor de Afscheiding dus.
We zagen in 1833 al wat voortekenen dat er iets gaande was, ik laat hier enkele advertenties volgen. Ik heb de tekst en de spelling ongewijzigd gelaten.
.

Interessant! Je hebt het over zowel 1834 als 1934. Bedoel je in beide gevallen 1834?

Gebruikersavatar
-DIA-
Berichten: 26796
Lid geworden op: 03 Okt 2008, 00:10

Re: De krant van toen...

Berichtdoor -DIA- » 02 Feb 2021, 17:08

Zita schreef:
-DIA- schreef:Wat lazen we in Nederland als eerste over de (komende) Afscheiding van 1834? Ik heb de jaren 1933 en 1934 nagezien in Delpher. Daar vond avertenties in 1833 (voor de Afscheiding) en uit 1934 (het jaar van de Afscheiding. Omdat het niet verkeerd is onze historie te kennen leek het me een idee om eens te zien wat de pers schreef aangaande de Afscheiding van 1934.
Hiermee heb ik dus een aanvang gemaakt, en ben vooreerst begonnen in 1833, voor de Afscheiding dus.
We zagen in 1833 al wat voortekenen dat er iets gaande was, ik laat hier enkele advertenties volgen. Ik heb de tekst en de spelling ongewijzigd gelaten.
.

Interessant! Je hebt het over zowel 1834 als 1934. Bedoel je in beide gevallen 1834?

Ik bedoel inderdaad de 19e eeuw: 1833. De krantenberichten uit die tijd zijn na te lezen via Delpher.nl
De afscheiding was niet een 20e eeuwse gebeurtenis, maar vond plaats in de 19e eeuw. In het jaar 1834. En opmerkelijk, vind ik persoonlijk, juist 50 jaren na het overlijden van een van de laatsten der Nadere Reformatie: Theodorus van der Groe. De 9 moet dus een typefout zijn.
.......


Terug naar “Uit de krant”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 2 gasten